حادثه کوی دانشگاه نماد مظلومیت دانشگاه است
روزنامه اعتماد-«من نمي گويم نمي آيم، بلکه در حال بررسي هستم، اما معتقدم در صورتي آمدن به همراه برنامه ثمربخش است که بتوان به توقعات مردم پاسخ داد و مهم تر اينکه به جاي کارشکني و تخريب، از سوي دستگاه هاي مسوول پشتيباني شويم.» «سيدمحمد خاتمي» اين گونه به اولين و کليدي ترين سوال دانشجويان پاسخ داد؛ پرسشي که او ترجيح مي داد در انتهاي جلسه مطرح کند، ولي در همان ابتدا ناگزير به ارائه توضيحات مفصل شد و البته دانشجويان را راضي نکرد، چرا که آنها با شنيدن اظهارات رئيس دولت اصلاحات يک صدا فرياد مي زدند؛ «خاتمي، خاتمي حمايتت مي کنيم.» «خاتمي بايد بيايي». با اين حال او توضيحي بيشتر از آنچه گفت درباره احتمال کانديداتوري اش در انتخابات رياست جمهوري دهم نداشت. چنان که عينکش را جابه جا کرد و آنگاه در مقابل بيش از 1600 نفر از دانشجويان حاضر در تالار به آنها تاکيد کرد؛ «به فرد متکي نباشيد چون اگر فردي احساس کند آمدن او با کارشکني همراه باشد، بايد به سراغ شخص ديگري رفت که هم تحول خواه باشد، هم برنامه داشته باشد و هم حساسيت کمتري روي او باشد.» اما پلاکاردهايي که دانشجويان در دست داشتند، به همراه شعارهايي که مي دادند، خاتمي را تشويق به کانديداتوري مي کرد. بعدازظهر ديروز خاتمي در شرايطي قدم به دانشگاه تهران گذاشت که بيش از سه هزار نفر از دانشجويان از ساعت ها قبل در انتظار حضور وي بودند. به طوري که قبل از ساعت 11 ظرفيت سالن شهيد چمران پر شده بود و بيش از دو هزار نفر از دانشجويان پشت در معترضانه خواستار ورود بودند. اما سرانجام امکان ورود هيچ يک از آنها فراهم نشد چون در داخل تالار ازدحام جمعيت تا روي سن پيش رفته بود و کساني که بيرون از سالن بودند هيچ شانسي نداشتند. شايد به واسطه اين جمعيت زياد و فضاي حاکم بر مراسم بود که خاتمي با صراحت بيشتري با دانشجويان سخن گفت. او ضمن اينکه حادثه کوي دانشگاه را نماد مظلوميت دانشگاه دانست، به مقايسه عملکرد هشت ساله دولتش با چهار سال دولت نهم پرداخت. حتي به انتقادهاي دانشجويان نيز پاسخ داد و پذيرفت که در زمان رياست جمهوري اش فرصت سوزي هايي داشته است چون «اگر زماني که بعضي کارشکني ها شروع شد و گروهي با مصادره ارزش هاي انقلاب و اسلام در مقابل اصلاحات و حرکت مردم ايستادند، با قاطعيت عمل مي شد، الان وضعيت اصلاح طلبان بهتر از اين بود.» البته اين اعتراف مانع از آن نبود که براي چندمين مرتبه يادآوري کند که «اگر در انتخابات مجلس هشتم به اصلاح طلبان اجازه رقابت مي دادند امروز بيشتر از 50 درصد مجلس دست اصلاح طلبان بود.» او به نکته ديگري نيز اشاره کرد که تازگي داشت؛ «بسيار جاي تاسف است که امروزه ديگر تاييد يا رد صلاحيت اثر منفي يا مثبتي روي جامعه ندارد. متاسفانه امروز زندان رفتن باعث خفت نيست. ما از موضع دفاع از اسلام و جمهوري اسلامي مي گوييم به جاي آنکه در جامعه به گونه يي رفتار شود که هر کس با او برخورد مي شود، انسان مجرم و خطرناکي است، با بعضي ها فقط به خاطر انتقاد و نه اعتراض برخورد مي کنند يا افراد سليقه يي رد صلاحيت مي شوند.» «سيدمحمد خاتمي» ديروز با چنين لحني به مناسبت روز دانشجو با دانشجويان سخن گفت. حضور وي با يک هفته تاخير از روز 16 آذر به تعبير او «از راز و رمزها» بود که شرايط برگزاري اين مراسم در همان روز فراهم نمي شود، اما خاتمي حرف هاي زيادي داشت که با دانشجويان بگويد. سخناني که گاه گلايه آميز بود، گاهي جدي و تاکيدي مي شد و زماني نيز به منتقدانش پاسخ هايي با آمار و اسناد مي داد. «غلامحسين محمدي» عضو شوراي مرکزي انجمن اسلامي دانشجويان دانشگاه تهران و علوم پزشکي تهران که برگزارکننده مراسم بود، سوال يکي از دانشجويان منتقد را مطرح کرد و پرسيد؛ «آيا تجربه هشت سال اصلاحات کافي نيست؟»
خاتمي با لبخندي به لب گفت؛ «براي رسيدن به آرمان هاي انقلاب نه تنها فرصت هشت سال کافي نيست، بلکه 28 سال هم کافي نيست. البته من به هيچ وجه معتقد نيستم عيب هايي نداشتيم، حتي بعضي جاها فرصت ها را از دست داديم. مثلاً بايد در مقابل کارشکني ها ايستادگي مي کرديم.» او ادامه داد؛ «اگر بعضي جاها کارشکني هايي نمي شد ما دستاوردهاي بيشتري داشتيم. هم اعتراف مي کنم ضعف داشتيم و هم کارشکني ها زياد بود و در مقابل آن عمل هم شد. به عنوان مثال بگويم؛ معتقدم دولت کنوني با شجاعت براي مذاکره با امريکا پيشگام شده است و راه مذاکره را بسته نمي داند و اين قابل ستايش است. اما ما حتي تقاضاي مذاکره با امريکا را هم نکرديم. آن زمان من در مصاحبه يي با دفاع از اصول و ارزش ها به گونه يي صحبت کردم که براي اولين بار دولت امريکا شرطي که امام (ره) گذاشته بودند يعني عذرخواهي امريکا و عدم دخالت آن، را اجرا کرد؛ يعني براي اولين بار و آخرين بار دولت امريکا رسماً از ملت ايران عذرخواهي کرد که 30 سال در ايران اشتباه مي کرديم. اما به جاي اينکه از اين فرصت براي رفع مشکلات و تامين منافع ملي استفاده شود، موج تبليغات گسترده عليه اصلاحات صورت گرفت و به گونه يي رفتار شد که يک سال بعد همين دولتي که از ملت ما عذرخواهي کرد، ايران را محور شرارت معرفي کرد. خاتمي با تاکيد بر اينکه اصلاحات برنامه هاي زيادي داشت، گفت؛ «من متهم بودم که بر فعاليت هاي سياسي تاکيد کرده ام، اما کساني که تاکيدشان بر فعاليت هاي اقتصادي بود، هنوز دارند نان آن روزها را مي خورند.» او در تبيين اين جملات عملکرد اقتصادي دولت اصلاحات را تشريح کرد و گفت؛ «هشت سال فرصت اصلاحات با نفت 9 دلاري و خشکسالي وحشتناک همراه بود به طوري که ناچار شديم شش ميليون تن گندم وارد کنيم - البته الحمدلله الان 5/6 ميليون تن وارد کرده ايم - در همان زمان تورم به 5/11 درصد رسيد و صحبت از تک نرخي کردن ارز بود که مورد تاييد رهبري و جامعه قرار داشت. وقتي دولت را تحويل داديم تورم 3/15 درصد بود. اما امروز با نفت 90 دلاري محاسبه کنيم که تورم چند درصد است. او با اشاره به اينکه به نام اصلاحات حرف هاي بي ربطي گفته شد که نبايد آنها را به حساب اصلاحات مورد علاقه مردم گذاشت، در عين حال تاکيد کرد؛ «اگر اصلاحات دوباره سر کار بيايد، هم تجربه هشت سال دولت اصلاحات را دارد و هم چهار سال اخير را. بنابراين حتماً وضعيت بهتر خواهد شد.» خاتمي در ادامه اين مراسم در پاسخ به سوالي مبني بر استراتژي اصلاح طلبان براي مواجهه با کارشکني ها گفت؛ بايد در اين زمينه کار شود، البته همه چيز دست ما نيست. در انتخابات گذشته ديديم که نيروهاي انقلابي و ارزش مدار به دليل آنکه مورد پسند برخي نبودند از صحنه حذف شدند. از290 کرسي، امکان رقابت در 104 کرسي وجود داشت. آيا اگر در 290 کرسي نامزدهاي اصلاح طلب اجازه رقابت پيدا مي کردند امروز بيش از 50 درصد مجلس در اختيار اصلاح طلبان نبود؟ خاتمي تصريح کرد؛ ما مي توانيم اعتراض و مساله را مطرح کنيم. بايد سعي شود کساني که نمي توان آنان را رد صلاحيت کرد يا رد صلاحيت آنان هزينه سنگين دارد، در صحنه شرکت کنند. اگر اين مشکل نبود قطعاً افراد باصلاحيتي حضور داشتند که مي توانستند خدمت بسزايي کنند. وي با بيان اينکه برگزارکنندگان انتخابات بايد رسالت و وظيفه خود را پاسداري از راي مردم بدانند، تاکيد کرد؛ کساني بايد در جمهوري اسلامي مسووليت داشته باشند که واقعاً معتقد به راي مردم باشند. مي خواهيم خودمان بر سرنوشت خود حاکم شويم. جامعه يي مي خواهيم که در آن خبري از فقر و تبعيض نباشد. البته بي انصافي است اگر بگوييم از ابتداي پيروزي انقلاب تحولاتي در اين زمينه صورت نگرفته است ولي هنوز به اهداف خود نرسيده ايم. خاتمي پرسيد؛ «آيا دولت توانسته است پشتيبان امنيت ملت باشد؟ آيا در جامعه ما ميزان راي ملت است؟ يا کساني هنوز مي خواهند بر مردم قيوميت داشته باشند. آيا آزادي در جامعه ما نهادينه شده است؟ آيا در دانشگاه ها که بايد کانون آزادي باشند، آزادي را احساس مي کنند؟ آيا هيات هاي علمي شايسته است؟ آيا نقد قدرت در جامعه ما هزينه ندارد و اگر ندارد اين همه ستاره گذاري و محروميت براي چيست. چرا هنوز در بعضي از دانشگاه هاي ما نقد که وظيفه دانشگاه است، به عنوان براندازي تلقي مي شود. آيا واقعاً به قانون اساسي عمل مي شود؟» رئيس دولت اصلاحات با بيان اينکه سند چشم انداز بيست ساله يعني اينکه هنوز ما به آن اهداف اصيل انقلاب نرسيده ايم، تصريح کرد؛ «يعني براي رسيدن به اهداف انقلاب بايد تلاش کنيم. اينکه مي گوييم بايد انقلاب و ارزش هاي انقلاب زنده بمانند اشاره به آرمان هاي انقلاب دارد. البته آنچه به دست آمده ارزشمند است. ولي هنوز به اهداف واقعي نرسيده ايم.» وي با بيان اينکه جنبش دانشجويي بايد در جهت تغيير وضع حال باشد، تصريح کرد؛ جنبش دانشجويي بايد در فکر پيشرفت و توسعه مردم باشد و رسيدن به نظم و نظامي که در آن همه حق و حرمت دارند و نظامي که در آن نشاني از استبداد نباشد. خاتمي با تاکيد بر اينکه دانشگاه به لحاظ خصوصيتي که دارد، مي تواند داراي نقش رهبري در جامعه باشد، تصريح کرد؛ جواني، متصل نبودن به قدرت، آشنايي با جهان و جامعه ويژگي هايي است که مي تواند نقش رهبري جامعه را به دانشگاه بدهد. وي ادامه داد؛ داشتن انديشه روشن و نقش تاثيرگذار بر جامعه از توان ايجاد نقش مرجعيت در جامعه ما از ويژگي هايي است که جنبش دانشجويي مي تواند داشته باشد. خاتمي با اظهار تاسف از اينکه در جامعه مرجعيت هاي موثر ديني و مدني تحديد شده اند، اظهار داشت؛ جنبش دانشجويي اگر روشن و واقع بين باشد، مي تواند تا حدود زيادي اين نقش مرجعيت را داشته باشد. بايد بتواند همزبان با جامعه، شرايط زماني و مکاني را درک کند و نيازهاي واقعي جامعه را دريابد و شعارهاي خود را مطابق با آن نيازها بدهد.رئيس دولت اصلاحات حادثه کوي دانشگاه را نشانه مظلوميت دانشگاه دانست و گفت؛ «حادثه کوي دانشگاه نشانه مظلوميت دانشگاه و مقاومت ستودني اين دانشگاه بود. 18 تير جنايت بزرگي بود که زخم مظلوميت آن هنوز دل هاي دلسوزان نظام را مي سوزاند. در صورتي که اين حادثه هيچ ربطي به دانشگاه نداشت و سبب شد فشار بر دانشگاه بيشتر شود.» وي در پاسخ به سوالي مبني بر اينکه چه مسائلي بر آمدن يا نيامدن شما به انتخابات اثر دارد، اظهار داشت؛ «ما هم آزادي مي خواهيم و هم استقلال و هم پيشرفت و عدالت. بايد واقع بين بود و ايده آل گرايي نکرد. معتقدم ايران زمينه هاي بسيار مساعدي براي پيشرفت دارد و مردم ما شايسته برخورداري از آزادي هستند. به نظر من آسان ترين کار داشتن برنامه است.» خاتمي با بيان اينکه ما تجربه تدوين دو برنامه سوم و چهارم و اجرايي کردن برنامه سوم را داريم، يادآور شد؛ «اکنون شرايط بسيار سخت است، ما نتوانسته ايم در مسير اهداف چشم انداز حرکت کنيم. اما تحول و پيشرفت در جامعه نيازمند برنامه است تا هم مردم در جايگاه مناسب اقتصادي قرار گيرند و هم تهديدها در عين حال که بر اصول پافشاري مي کنيم، کاهش يابد و هم عدالت اجتماعي اجرا شود.»
وي در ادامه يادآور شد؛ اگر برنامه خوبي داشته باشيم با دو مساله نيز مواجهيم که اولين مساله توقع مردم است. مردم انتظار دارند مشکلات حل شود و مساله دوم نيز تهديد دستگاه هايي است که بايد پشتيباني کنند. آن زمان همه انتقاد مي کردند و امروز شرايط گل و بلبل است. نمي شود به مردم قول داد و نتوان عمل کرد و بعد هم همه جريانات شروع به حمله کنند. من معتقدم کسي بايد بيايد که مي تواند کاري انجام دهد. اکنون من پاسخ منفي به حضور در انتخابات نمي دهم و در حال بررسي هستم. خاتمي در پاسخ به سوالي ديگر در خصوص اينکه با توجه به وضعيت موجود بهترين استراتژي گروه ها به ويژه دانشجويان براي حضور در انتخابات چه خواهد بود، يادآور شد؛ آنچه براي انتخابات لازم است وجود داشته باشد آزادي فضاي انتخابات و اطمينان مردم از حرمت راي شان است. دوستان از هر جناح و گروه ابتدا بايد برنامه خود را ارائه دهند و به مردم اطمينان داده شود که نمايندگان واقعي جريانات مي توانند در عرصه انتخابات حضور داشته باشند. بايد بدون تخريب و با ترويج برنامه هاي خود در انتخابات شرکت کرد و در عين حال مردم هستند که اگر فضا باز باشد، بايد نظر خود را اعلام کنند. مهم اين است اطمينان مردم جلب شود که از راي آنان حفاظت مي شود. در غير اين صورت حضور در انتخابات کاهش مي يابد که اولين زيان آن به نظام است. وي افزود؛ از سوي ديگر اگر مردم و آنان که تا حدودي نااميد و نگران هستند، با اميد به صحنه بيايند، ترديدي نيست که نتيجه راي مردم در جهت مسير خاستگاه آنان يعني آزادي، عدالت و پيشرفت خواهد بود. بخشي از اين موضوع در دست برگزارکنندگان است و بخشي ديگر هم در دست کانديداها که با ارائه برنامه روشن مردم را پاي صندوق هاي راي بياورند.
جانم را براي ايران مي دهم
رئيس جمهور سابق ايران در پاسخ به سوالي مبني بر اينکه اگر تکليف شد، آيا حاضريد آبروي خود را براي ايران بگذاريد، گفت؛ با اينکه يزدي هستم حاضرم جان خود را براي ايران بگذارم. خاتمي در بخش ديگري از سخنان خود در پاسخ به سوالي که آيا با شرايط کنوني اصولاً اميدي به آينده نظام وجود دارد، تصريح کرد؛ ايران کشور مهمي است و انقلاب شما انقلاب بزرگ بوده است، بنده به هيچ وجه معتقد نيستم دولت فعلي مي خواهد مشکل درست کند، قصد آنها خير است اما به هر حال برنامه هايي که اجرا مي کنند کشور را با مشکل مواجه مي کند. وي با بيان اينکه افتخار مي کنم سند چشم انداز 20 ساله نظام در زمان مسووليت بنده در دولت تدوين شد، تصريح کرد؛ سند چشم انداز نقشه راه براي کشور است و براساس آن برنامه پنج ساله تدوين شده است و اگر براساس آن حرکت مي کرديم قطعاً مشکلات ما کمتر از امروز بود ولي دوستان ما در دولت نهم تشخيص دادند که برنامه خوبي نيست. ولي سوال اينجاست که اگر برنامه پنج ساله نظام براي اداره کشور مناسب نبود، چه برنامه يي به جاي آن گذاشتيد. معتقدم بايد مسوولان کشور به خود بيايند و بدانند ادامه روند فعلي درست نيست.خاتمي با تاکيد بر اينکه نگران آينده نيستم، تصريح کرد؛ صحبت ما اين است که با روشي سريع تر و ارزان تر مي توانيم به اهداف خود برسيم يا اينکه با روشي دورتر و گران تر، که معتقدم اگر شرايط با وضعيت فعلي ادامه پيدا کند با روشي دورتر و گران تر به اهداف مي رسيم و اگر شيوه ها عوض شود ارزان تر و سريع تر به اهداف خواهيم رسيد
